Trong kỷ nguyên số, không gian mạng ngày càng trở thành mặt trận chính trong cuộc đấu tranh ý thức hệ. Với những ưu thế nổi trội so với các phương tiện truyền thông truyền thống, nhất là tính siêu kết nối, tính mở, khó kiểm soát, tính nặc danh…, các phương tiện truyền thông mới bị các thế lực thù địch triệt để lợi dụng để phát tán các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch trên không gian mạng, biến thành công cụ đắc lực chống phá Đảng, Nhà nước ta. Với lượng người dùng Internet chiếm xấp xỉ 80% dân số, những thông tin xấu độc có ảnh hưởng, tác động tiêu cực rất lớn tới xã hội. Hằng ngày, có hàng nghìn tin bài chống phá được các thế lực thù địch tung lên không gian mạng, gây nhiễu loạn thông tin, hướng lái công chúng truyền thông hiểu sai lệch, gia tăng sự bất đồng thuận, kích động những tư tưởng bất mãn, phản kháng, chống đối với Đảng, Nhà nước. Nếu chủ quan, lơ là, mất cảnh giác hoặc thiếu những giải pháp đấu tranh hữu hiệu, để những thông tin xấu độc tràn lan trên không gian mạng sẽ gây những hệ lụy khôn lường.
Ngày 22/10/2018 Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký Ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về việc tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; từ đó đến nay công tác này ngày càng được triển khai bài bản, thống nhất, toàn diện, quyết liệt, đi vào chiều sâu. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng nêu rõ: “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết và thường xuyên đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị; đấu tranh ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống; “tự diễn biến:, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”.
Đặc biệt năm 2022, cuốn sách Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhận được sự đánh giá cao, hưởng ứng tích cực của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các tầng lớp nhân dân trong nước cũng như bạn bè, các chính đảng, chính trị gia và dư luận quốc tế. Cuốn sách trở thành tài liệu hết sức giá trị, phục vụ việc học tập, giáo dục lý luận chính trị, nâng cao nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cho đội ngũ, cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Tại Đại hội XIII, Đảng ta đã thẳng thắn chỉ ra một trong những thách thức to lớn mà chúng ta phải đối mặt và giải quyết, đó là: “Tham nhũng, lãng phí, quan liêu, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống”, “tự diễn biến”; “tự chuyển hóa” cũng như những mâu thuẫn xã hội còn diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch tiếp tục tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước và đất nước ta. Không những thế, lợi dụng sự tiến bộ của công nghệ thông tin, truyền thông trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 và nhiều biến động của tình hình thế giới, các thế lực thù địch càng ráo riết đẩy mạnh đẩy mạnh chống phá trên mọi mặt trận, trọng tâm chĩa mũi nhọn tấn công chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng bằng hàng loạt thủ đoạn hết sức tinh vi, thâm độc. Cụ thể[1]:
Về đối tượng: Đối tượng chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ ta vô cùng đa dạng, phức tạp, có thể phân chia thành 03 nhóm chính: (1) Một bộ phận những người nghiên cứu lý luận, thực tiễn trên thế giới, bài xích tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong cuộc đấu tranh ý thức hệ giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản; (2) Lực lượng phản động, tàn dư của chế độ ngụy quyền trước đây đang sinh sống, lưu vong ở nước ngoài kết hợp với một số đối tượng chống đối, bất mãn trong nước; nhóm này có số lượng đông đảo, manh động và chống phá trực diện, quyết liệt nhằm thực hiện âm mưu phá hoại công cuộc đổi mới và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta; (3) Một bộ phận cán bộ đảng viên bất mãn, cơ hội, suy thoái về tư tưởng đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Về phương thức, thủ đoạn:
(1) Trong tình hình hiện nay, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị thường tập trung: Phủ nhận, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như giá trị khoa học, thời đại, cách mạng, nhân văn của chủ nghĩa Mác, Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; chống phá, xuyên tạc quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt xoáy sâu vào những vấn đề nhạy cảm như dân tộc, tôn giáo, nhân quyền, biển đảo; lợi dụng sự hạn chế, yếu kém trong quản lý xã hội, sơ hở, thiếu sót trong quản lý điều hành đất nước hoặc những vấn đề bức xúc, khiếu kiện kéo dài chưa được giải quyết kịp thời để lôi kéo, kích động người dân tham gia các hoạt động biểu tình, gây mất an ninh, trật tự…Trong các thông tin xấu độc trên không gian mạng, những luận điệu sai trái, thù địch tấn công trực diện vào những vấn đề lý luận cốt lõi thuộc nền tảng tư tưởng của Đảng ta đặc biệt nguy hiểm. Hiện nay, sự chống phá này không chỉ ở diện rộng bằng những bài viết dung tục, thù hận, cực đoan, một chiều như trước đây; các thế lực thù địch đầu tư xây dựng và sử dụng ngày càng nhiều bài viết đa tầng thông tin, đa quan điểm, với nhiều chiêu trò đánh tráo khái niệm, núp bóng tuyên truyền hết sức tinh vi, khiến công tác đấu tranh của ta càng thêm khó khăn, phức tạp…
(2) Các thế lực thù địch phát tán dày đặc với tần suất lớn những thông tin xấu, độc trên không gian mạng, thực hiện thủ đoạn “mưa dầm thấm lâu”, “tâm lý chiến” hết sức thâm độc. Mặt khác chúng “đan cài, trộn lẫn tinh vi thông tin thật – giả” để dẫn dụ người đọc lạc vào ma trận thông tin, từ đó bị hướng lái theo luồng thông tin sai lệch; khoác áo “khách quan, khoa học”, núp bóng “phản biện độc lập” ngụy tạo sự khách quan để xuyên tạc nhiều vấn đề lý luận chính trị, từ giả khoa học chuyển hóa thành giả chính trị hết sức phức tạp, tinh vi. Chọn thời điểm có những sự kiện chính trị lớn của Đảng, của đất nước, những vấn đề dư luận xã hội quan tâm, từ những “điểm nóng” về an ninh, trật tự xã hội trong nước, những biến động lớn của thế giới, nhất là những vấn đề tại các nước đi theo con đường chủ nghĩa xã hội, có đảng cánh tả cầm quyền để thực hiện các chiến dịch “cao điểm” công kích, chống phá ta ở qui mô lớn. Có sự cấu kết chặt chẽ giữa các đối tượng phản động lưu vong, số đối tượng chống đối bên ngoài với những phần tử cơ hội, bất mãn chính trị trong nước, được hậu thuẫn, “hà hơi, tiếp sức” bằng nhiều nguồn lực bởi các tổ chức phản động, khủng bố, tổ chức phi chính phủ, chính phủ một số nước phương Tây…, hình thành mạng lưới chống đối rộng khắp, “nội công, ngoại kích”, tạo thành nhiều mũi tấn công, trên nhiều lĩnh vực.
(3) Các thế lực thù địch sử dụng khuếch trương các phương tiện, kênh truyền thông phản động ngoài nước, đồng thời công kích, phê phán hệ thống báo chí chính thống của ta. Hệ thống các phương tiện truyền thông phản động ngoài nước đa dạng, số lượng nhiều, một số những tập đoàn truyền thông qui mô, có số lượng khán-thính-độc giả cao, diện bao phủ thông tin rộng, đa quốc gia, kết nối với các phương tiện truyền thông xã hội, nên sức chống phá lớn. Đa phần các kênh truyền thông phản động trên đều có máy chủ, trụ sở đặt ở nước ngoài nên công tác đấu tranh của ta gặp nhiều khó khăn. Cùng với việc phát triển các kênh truyền thông phản động, các thế lực thù địch ra sức đả kích, hạ thấp uy tín hệ thống báo chí chính thống trong nước của ta, với những luận điệu xuyên tạc về bản chất nền báo chí cách mạng Việt Nam, về sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, các chức năng xã hội của báo chí, về tự do báo chí… Chúng cung cấp tiền, khống chế, mua chuộc một số “ngọn cờ”, “cây bút” có lượng người theo dõi lớn, ít nhiều có khả năng chi phối, dẫn dắt dư luận xã hội; sử dụng ngày càng nhiều các bài bình luận, chuyên luận phân tích sâu, luận điệu giả trá, lắt léo, tinh vi…
(4) Chúng tiến hành móc nối, xâm nhập vào nội bộ ta, tìm cách phân hóa tổ chức, hòng dựng lên ngọn cờ tập hợp lực lượng. Chúng không ngừng tìm kiếm những phần tử thoái hóa, biến chất trong hàng ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là những kẻ bất mãn, cơ hội chính trị, có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” để phát tán tư tưởng phản động, chống phá Đảng, Nhà nước. Để tăng thêm sức lan tỏa, độ tin cậy của thông tin, chúng chú ý tổng hợp, dẫn dụ những ý kiến phát biểu gây sốc trái với đường lối quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước từ những đối tượng dân túy, tạo dựng ra cái gọi là chân dung “nhân sỹ, trí thức yêu nước”,… nhằm trực tiếp tuyên truyền các quan điểm, tư tưởng thù địch, sai trái.
Về phương tiện: Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, các thế lực thù địch triệt để tận dụng công cụ truyền thông, báo chí, không gian mạng để đẩy mạnh hoạt động chống phá về tư tưởng. Chúng tăng cường thực hiện nhiều chiêu thức khác nhau, như xuất bản tài liệu ấn phẩm sách báo, tạp chí, tập san, tờ rơi…; thành lập các trang web, blog, kênh youtube, các kênh phát thanh truyền hình có chương trình tiếng việt; tổ chức hội thảo, tọa đàm, hội thi… thậm chí núp bóng danh nghĩa yêu nước, bảo vệ dân chủ, nhân quyền, vì dân tộc, vì đất nước, thúc đẩy hình thành các hội nhóm, tổ chức chống phá Đảng, Nhà nước và công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Nhân Dân ta. Đặc biệt, lợi dụng quá trình chuyển đổi số, các thế lực thù địch đã số hóa các dữ liệu không có thật, xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ Đảng, lãnh đạo Đảng và Nhà nước…; thiết lập cơ sở dữ liệu, sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Internet kết nối vạn vật, dữ liệu lớn (Big Data).. để tạo ra dữ liệu giả, tài liệu giả theo kiểu “có giá trị như thật”, “chứng minh lịch sử”, “nguồn gốc của mọi nguồn gốc”, “tài liệu mật”,… nhằm chống Đảng và Nhà nước ta.
Về nội dung thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch hết sức đa dạng, phức tạp, trên tất cả các lĩnh vực: Tư tưởng, chính trị, xây dựng Đảng, kinh tế, văn hóa, xã hội…, trong đó tập trung tấn công vào một số nội dung cốt lõi thuộc hệ tư tưởng, đường lối của Đảng ta:
(1) Các thế lực thù địch đòi Đảng ta từ bỏ chủ nghĩa Mác Lê Nin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động. Chúng phản bác chủ nghĩa Mác Lê Nin, tập trung tấn công những vấn đề nguyên tắc then chốt, luận điểm cơ bản nhất, như phê phán qui luật giá trị thặng dư; bác bỏ chủ nghĩa duy vật lịch sử, mà nền tảng là bác bỏ bản chất cách mạng và khoa học của lý luận hình thái kinh tế-xã hội; phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta; phủ nhận lý luận về chủ nghĩa xã hội và xuyên tạc mục tiêu, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta… Chúng công kích, xuyên tạc nhằm “hạ bệ” tư tưởng Hồ Chí Minh bằng cách phủ nhận nội dung giá trị tư tưởng của Người; cắt rời, đối lập tư tưởng Hồ Chí Minh với chủ nghĩa Mác – Lê Nin; tuyệt đối hóa tư tưởng Hồ Chí Minh để phủ nhận gián tiếp tư tưởng của Người, cho rằng chủ nghĩa Mác Lê Nin đã lỗi thời, chỉ dựa vào tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao tính dân tộc của Đảng. Nói xấu, bôi nhọ đời tư, hình ảnh lãnh tụ cộng sản, lãnh tụ Đảng ta.
(2) Chống phá, xuyên tạc, phủ nhận, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước hiện nay, nhất là đường lối đổi mới của Đảng ta. Chúng đồng nhất đổi mới chính trị với thay đổi chế độ chính trị. Phủ nhận, bôi đen những thành tựu; cường điệu, thổi phồng, khoét sâu vào những tiêu cực, khuyết tật, tạo cái nhìn đen tối, bi quan về tình hình đất nước.
(3) Phủ nhận nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đòi xóa bỏ sở hữu toàn dân, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân đồng nhất với tư nhân hóa nền kinh tế, xóa bỏ vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước; Cổ súy phi chính trị hóa lực lượng vũ trang; phủ nhận bản chất cách mạng và Nhân Dân của lực lượng vũ trang; chia rẽ Quân đội Nhân Dân và Công an Nhân Dân; Tán dương nền tự do báo chí tư sản, vai trò “quyền lực thứ tư” của báo chí, nhân danh tự do, sáng tạo để tách sự lãnh đạo của Đảng khỏi hoạt động báo chí, văn học, nghệ thuật. Thúc đẩy sự hình thành các tổ chức “xã hội dân sự” trá hình, từ đó cho ra đời các tổ chức đối lập chính trị ở Việt Nam. Tiếp tục lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo để chống phá…
Đại hội XIII của Đảng đề cập trực tiếp và nhấn mạnh việc quản lý và phát triển thông tin trên không gian mạng, trong đó có việc đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch, đó là: “Tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên Internet. Kiên quyết đấu tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị – xã hội, thuần phong mỹ tục”.
Hiện nay, các thế lực thù địch tiếp tục chĩa mũi nhọn tấn công vào những vấn tư tưởng, lý luận, đồng thời sử dụng không gian mạng là một mặt trận chính để chống phá ta, do đó công tác đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch, trên không gian mạng có vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.
Một số giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng:
(1) Công tác đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ta cần được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, khó khăn, quyết liệt, nên tuyệt đối tránh tư tưởng xem nhẹ, lơ là, buông lỏng, mất cảnh giác. Cần lấy chính các phương tiện truyền thông mới và không gian mạng là phương tiện và nền tảng chủ đạo để chế ngự thủ đoạn dùng không gian mạng chống phá ta của các thế lực thù địch, theo phương châm “lấy độc trị độc”, sử dụng chính ưu thế của của các phương tiện truyền thông mới để phản tuyên truyền lại những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch, thay vì phiến diện chỉ thấy các yếu tố tiêu cực, mặt trái của nó. Thường xuyên phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, nhất là Quân đội, Công an, cơ quan quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông, cơ quan tuyên giáo và các lực lượng khác trong xác lập, quản lý và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; có cơ chế kiểm soát hữu hiệu đối với một số trang mạng xã hội dựa trên nền tảng xuyên biên giới như: Facebook, Youtobe, TikTok… để ngăn chặn, gỡ bỏ các thông tin xấu độc, vi phạm pháp luật Việt Nam…
(2) Phát huy sức mạnh của toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc trên không gian mạng.
Nhân dân chính là đối tượng chủ yếu để các thế lực thù địch hướng tới để tuyên truyền, chuyển hóa tư tưởng, chia rẽ mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kích động, gây rối, bạo loạn, lật đổ. Để mỗi người dân Việt Nam là một chiến sỹ, mỗi tài khoản người dân là một phần trong thế trận an ninh nhân dân, mỗi nhóm tài khoản là một khu vực phòng thủ, mỗi bài viết đấu tranh với quan điểm sai trái là một mũi tiến công trên không gian mạng; đòi hỏi cần tăng cường công tác truyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân, nâng cao ý thức trách nhiệm cá nhân, kiến thức về pháp luật bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, nhận biết rõ nguy cơ, thách thức, âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch trên không gian mạng để nhân dân cảnh giác, có biện pháp phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả.
(3) Ngăn chặn thông tin xấu độc bằng xây dựng tuyến, luồng bài viết có thông tin tích cực hoặc trực diện phản bác những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch để liên tục phủ lên và tiến tới chiếm thế thượng phong trên không gian mạng, không gian các phương tiện truyền thông mới, truyền thông xã hội. Kết hợp hài hòa giữa lan tỏa phổ rộng thông tin với ngày càng coi trọng chiều sâu thông tin, trong đó đặc biệt chú trọng xây dựng hệ bài chuyên luận chuyên sâu bẻ gãy từ gốc những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch bằng lý luận, có hệ thống luận cứ, luận chứng chặt chẽ, tính thuyết phục cao, giúp người đọc hiểu sâu, thấy rõ bản chất vấn đề, từ đó có niềm tin khoa học vững chắc vào nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là phương thức đấu tranh có chiều sâu, căn cơ, kịp thời và chủ động ngăn chặn thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch nhằm vào những vấn đề cốt lõi thuộc hệ tư tưởng và nền tảng lý luận của Đảng ta.
(4) Giữ vững vai trò nòng cốt, chủ lực của hệ thống cơ quan chuyên trách đấu tranh tư tưởng, các cơ quan tuyên giáo, báo chí của Đảng, đồng thời mở rộng các kênh, lực lượng thông tin rộng khắp, làm chủ không gian thông tin trong nước và không gian mạng; xây dựng cơ chế chỉ đạo thông tin thống nhất, hiệp đồng thông tin đồng bộ, tác chiến thường trực, đa dạng, đa tuyến. Kết hợp thông tin phản bác của các cơ quan báo chí chính thống với các kênh truyền thông khác, theo phương thức lấy thông tin chủ đạo từ các cơ quan báo chí làm thông tin nguồn để lan tỏa trên không gian mạng từ tận dụng tính năng siêu kết nối xã hội của các phương tiện truyền thông mới, truyền thông xã hội; tích hợp tính năng chia sẻ thông tin của các báo, tạp chí điện tử đến một số ứng dụng truyền thông xã hội lớn; mở các kênh truyền thông xã hội riêng như cánh tay nối dài của các báo, tạp chí, nếu phù hợp…
Coi trọng công tác dự báo khoa học về những xu hướng truyền thông mới, tác động trực tiếp tới sự thay đổi về thủ đoạn, cách thức, phương tiện chống phá kiểu mới của các thế lực thù địch, trực tiếp phục vụ cho việc lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, có tầm nhìn dài hạn, chủ động trong mọi tình huống. Kết hợp các giải pháp về nội dung với các giải pháp kỹ thuật, các biện pháp nghiệp vụ an ninh, bao gồm: Chặn lọc, vô hiệu hóa, đấu tranh với các nhà cung cấp các phương tiện truyền thông xã hội nước ngoài gỡ bỏ thông tin xấu độc; răn đe; xử lý hình sự…., để tạo hiệu quả đấu tranh tổng lực.
(5) Nâng cao chất lượng công tác tổng kết thực tiễn- nghiên cứu lý luận, xây dựng hệ thống luận cứ, luận chứng khoa học- thực tiễn nền tảng cho công tác đấu tranh phản bác các thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch; gắn chặt nghiên cứu lý luận với đấu tranh lý luận./.
[1] Bài có sử dụng tư liệu của Bài viết “Đấu tranh phản bác những thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch trên không gian mạng, giữ vững trận địa tư tưởng, lý luận của Đảng trong bối cảnh mới”. Tác giả: TS Lê Hải, đăng trên báo điện tử tạp chí Cộng sản ngày 15/12/2021.
CAT
