Thời gian qua, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hình thức, cách thức thể hiện các quyền tự do dân chủ, quyền khiếu nại, tố cáo có nhiều thay đổi; Internet, mạng xã hội trở thành công cụ phổ biến để mọi cá nhân, tổ chức bày tỏ quan điểm, tư tưởng, truyền bá thông tin, thể hiện các quyền công dân, quyền tự do ngôn luận trên các lĩnh vực khác nhau… Sức lan tỏa và ảnh hưởng của nó rất mạnh mẽ, nhanh chóng, tạo được sự chú ý, quan tâm theo dõi của số đông người dân, nhất là các vấn đề “nóng”, “hiện tượng xã hội” đang được đông đảo quần chúng quan tâm, chú ý.
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, mạng xã hội xuyên quốc gia như Facebook, Tiktok, Youtube… đã tạo ra những cơ hội, khả năng tiếp xúc, giao lưu văn hóa, hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc trên thế giới. Chỉ cần sở hữu phương tiện điện tử (điện thoại thông minh, laptop) có kết nối Internet, cá nhân đó có quyền tự do truyền đạt thông tin, ý kiến của mình đến người khác ở mọi nơi, mọi lúc. Nhưng chưa bao giờ “môi trường ảo” lại mang nhiều tác động tiêu cực như hiện nay; việc lợi dụng tự do ngôn luận phát tán tin giả, tin sai sự thật, các nội dung phản cảm, thiếu tính giáo dục, kích động bạo lực… trên không gian mạng đang diễn ra rất phức tạp. Đã xuất hiện nhiều hội, nhóm tiêu cực trên không gian mạng gây tác động xấu đối với người sử dụng mạng nói riêng và việc giữ gìn an ninh, trật tự xã hội nói chung. Thông qua các hội, nhóm tiêu cực, người dùng có thể tự do bày tỏ ý kiến, quan điểm, đăng tải hay lan truyền bất cứ thông tin gì thông qua tài khoản cá nhân của mình. Điều này mang đến những nguy cơ khi quyền này bị lạm dụng, nhất là khi những người đăng tải thông tin trên không gian mạng có quan điểm sai trái, thái độ cực đoan, nhận thức pháp luật chưa đầy đủ, dẫn đến bị các đối tượng chống đối, cơ hội lợi dụng, lôi kéo, kích động hoặc vì động cơ cá nhân, một số trường hợp đã đăng tải thông tin sai sự thật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.
Các đối tượng chống đối, cơ hội tiếp tục “duy trì” chiêu bài dân chủ, nhân quyền, tự do ngôn luận để chống phá Đảng, Nhà nước song những mưu mô, thủ đoạn và cách thức tổ chức hoạt động luôn luôn thay đổi nhất là trong thời đại công nghệ 4.0 với sự phát triển đa dạng của không gian mạng. Tự gắn mác, danh xưng cho mình là phóng viên, luật sư, nhà báo tự do, chống tham nhũng… số này luôn tìm cách tìm hiểu, tiếp cận các vụ việc, hiện tượng đang được dự luận quan tâm từ đó “cố tình” bóp méo, xuyên tạc sự thật, dẫn dắt dư luận theo ý đồ, mục đích của chúng. Điều này nhận thấy rõ nhất đó là tại các thời điểm diễn ra các ngày lễ lớn của đất nước, sự kiện chính trị đối ngoại, đối nội quan trọng của Đảng, Nhà nước ta thì hoạt động chống phá, kích động, chống đối càng quyết liệt. Chúng đã lợi dụng hoạt động phản biện xã hội dưới danh nghĩa “góp ý, thư ngỏ, thư kiến nghị”… để phê phán đường lối của Đảng, Nhà nước và bôi nhọ lãnh đạo cấp cao với những thông tin không đúng sự thật, thông tin thật giả lẫn lộn, thông tin bị thổi phồng, hướng lái dư luận theo chiều hướng tiêu cực với mục đích nhằm hạ uy tín của Đảng, Nhà nước, hình ảnh đất nước Việt Nam với bè bạn quốc tế. Cần khẳng định rằng, dù được gắn mác, danh xưng gì chăng nữa thì những cá nhân thực hiện các hành vi viết bài, đăng tin sai sự thật trên không gian mạng nhằm bôi nhọ, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phỉ báng chế độ, kích động chống phá và các hành vi phạm pháp luật sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Lợi dụng thời điểm trong nước diễn ra những sự kiện chính trị quan trọng, như: Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp, các diễn đàn hợp tác quốc tế; lợi dụng bối cảnh, tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, xuất hiện những vấn đề nhạy cảm về chính trị, kinh tế, tranh chấp chủ quyền lãnh thổ giữa các quốc gia… Chúng triệt để lợi dụng internet, mạng xã hội để lập các trang, hội nhóm nhằm kích động, tập hợp, lôi kéo những người có chung quan điểm để khiếu nại, tố cáo sai sự thật, làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; lợi dụng con đường bưu chính, viễn thông để gửi đơn, thư nặc danh hoặc tung tin đồn thất thiệt nhằm vu khống, bôi nhọ với mục đích hạ uy tín của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng. Chúng hướng dẫn người dân viết đơn, thư khiếu kiện, làm băng rôn, khẩu hiệu, kéo đến trụ sở các cơ quan Đảng, chính quyền các cấp để gây sức ép; hướng dẫn viết bài đăng trên internet, mạng xã hội để tạo sự chú ý của dư luận, ngoài ra chúng còn tìm cách xuyên tạc chủ trương, chính sách, pháp luật, vu cáo chính quyền vi phạm dân chủ, nhân quyền, bóp méo tình hình thực tế, thổi phồng vụ việc để tranh thủ sự ủng hộ từ bên ngoài và lôi kéo người dân khác tham gia biểu tình, gây rối ANTT…
Về nguyên tắc, pháp luật Việt Nam không cho phép bất cứ ai làm phương hại đến lợi ích của nhân dân, đất nước. Vì vậy, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào lợi dụng quyền tự do dân chủ, quyền khiếu nại, tố cáo để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật thì căn cứ vào tính chất, mức độ, động cơ, hậu quả của hành vi vi phạm, pháp luật Việt Nam sẽ xử lý nghiêm minh từ xử phạt vi phạm hành chính đến xử lý trách nhiệm hình sự đối cá nhân, tổ chức vi phạm.
Nghị định 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống bạo lực gia đình. Xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi sau: (1) Phạt tiền từ 01 triệu đồng đến 02 triệu đồng đối với hành vi tổ chức, tham gia tụ tập nhiều người ở nơi công cộng gây mất trật tự công công cộng (điểm b khoản 2 điều 7); (2) Phạt tiền từ 03 triệu đồng đến 05 triệu đồng đối với các hành vi: Tổ chức thuê, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ hoặc kích động người khác gây rối, làm mất trật tự công cộng (điểm a khoản 4 điều 7); Lợi dụng quyền tự do dân chủ, tự do tín ngưỡng, tôn giáo để tổ chức, thuê, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ, kích động người khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân (điểm c khoản 4 điều 7); Gây rối hoặc cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức (điểm d khoản 4 điều 7); Tổ chức, tham gia tập trung đông người trái pháp luật tại cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước hoặc các địa điểm cấm, khu vực cấm (điểm đ khoản 4 điều 7); Viết, phát tán, lưu hành tài liệu, hình ảnh có nội dung xuyên tạc, bịa đặt, vu cáo làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân trừ trường hợp quy định tại khoản 1 điều 101 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/2/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử (điểm i khoản 4 điều 7)…. Sẽ xử lý hình sự theo Bộ Luật hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 về các tội gây rối trật tự công cộng quy định tại điều 318, khung hình phạt cao nhất là từ 02 đến 07 năm tù; tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân được quy định tại điều 331, khung hình phạt cao nhất là từ 02 đến 07 năm tù.
Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi: Đưa thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng (điểm a khoản 3 điều 99); Chủ động lưu trữ, truyền đưa thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân; chủ động lưu trữ, truyền đưa thông tin bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân sẽ bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng (điểm a khoản 3 điều 100); Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự nhân phẩm của cá nhân (điểm a khoản 1 điều 101); cung cấp chia sẻ thông tin bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân, kích động bạo lực, tội ác, tệ nạn xã hội, đánh bạc hoặc phục vụ đánh bạc (điểm d khoản 1 điều 101) sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng…. Xử lý hình sự theo Bộ Luật hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo điều 117, người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm; tội vu khống quy định tại điều 156, người phạm tội sẽ bị phạt từ từ 03 năm đến 07 năm tù.
Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán chủ trương, chính sách tôn trọng và bảo vệ các quyền tự do dân chủ, quyền khiếu nại, tố cáo của công dân một cách vững chắc bằng luật pháp. Vì vậy, công dân thực hiện các quyền của mình phải đúng theo quy định của pháp luật; mọi hành vi lạm dụng, lợi dụng quyền cơ bản của công dân để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân đều bị nghiêm cấm và có chế tài xử lý nghiêm khắc. Để không vi phạm pháp luật công dân cần nắm rõ và thực hiện đúng quy định của pháp luật. Là công dân Việt Nam phải có nghĩa vụ, trách nhiệm với quê hương, đất nước; tìm hiểu và thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về các quyền tự do dân chủ, quyền khiếu nại, tố cáo của công dân là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi công dân./.
Mùi Trường
