Thời gian gần đây, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp, có chiều hướng gia tăng về tính chất, mức độ và phương thức, thủ đoạn hoạt động. Lợi dụng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, mạng xã hội, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt, các đối tượng triệt để thu thập, khai thác thông tin cá nhân, giả danh cơ quan nhà nước, lực lượng Công an, ngân hàng, doanh nghiệp, người thân hoặc các tổ chức có uy tín để tiếp cận, tạo dựng lòng tin và thao túng tâm lý nạn nhân. Đáng chú ý, nhiều đường dây hoạt động có tổ chức, phân công nhiệm vụ chặt chẽ, sử dụng tài khoản ngân hàng, sim điện thoại, tài khoản mạng xã hội không chính chủ và hoạt động xuyên quốc gia, gây khó khăn cho công tác phát hiện, điều tra, xử lý. Thực tế trong năm 2026, lực lượng Công an đã liên tiếp đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây lừa đảo xuyên quốc gia với số tiền chiếm đoạt đặc biệt lớn; điển hình, Công an tỉnh Ninh Bình triệt phá đường dây xác định khoảng 500 bị hại, tổng số tiền bị chiếm đoạt hơn 250 tỷ đồng.
Phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, thường xuyên thay đổi, đánh vào tâm lý chủ quan, lòng tham, sự lo lắng hoặc thiếu hiểu biết của người dân. Một số thủ đoạn phổ biến như: giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng để thông báo người dân có liên quan đến vụ án, tài khoản có dấu hiệu vi phạm và yêu cầu chuyển tiền để “xác minh”; giả danh cơ quan, doanh nghiệp để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP; gửi đường link, mã QR hoặc yêu cầu cài đặt ứng dụng giả mạo nhằm chiếm quyền điều khiển thiết bị và tài khoản ngân hàng; giả mạo người thân, bạn bè để vay, mượn tiền; tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”; mời gọi đầu tư tài chính, tiền ảo, ngoại hối với lợi nhuận cao; lừa đảo mua bán hàng hóa, đặt phòng, vé máy bay, dịch vụ du lịch; thông báo trúng thưởng, nhận quà hoặc yêu cầu nộp phí, thuế để nhận tài sản. Đặc biệt, các đối tượng còn lợi dụng những vấn đề thời sự, chính sách mới hoặc nhu cầu thực tế của người dân để xây dựng kịch bản lừa đảo nhằm tăng tính thuyết phục.
Công an tỉnh Sơn La khuyến cáo: Người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản; tuyệt đối không cung cấp số căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã PIN hoặc thông tin bảo mật cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội. Không truy cập các đường link, quét mã QR, tải và cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc; không thực hiện theo hướng dẫn của người lạ về việc chia sẻ màn hình, cấp quyền điều khiển thiết bị hoặc chuyển tiếp cuộc gọi. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền có dấu hiệu bất thường, cần bình tĩnh, dừng giao dịch và kiểm tra, xác minh thông tin qua các kênh chính thức. Đối với các trường hợp tự xưng là cán bộ Công an hoặc cơ quan tố tụng yêu cầu chuyển tiền để phục vụ điều tra, người dân cần đặc biệt cảnh giác: cơ quan Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để “chứng minh vô tội”, “phục vụ điều tra” hoặc “xác minh tài sản”.
Khi phát hiện hoặc nghi ngờ mình bị lừa đảo, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để yêu cầu khóa, tạm dừng giao dịch; lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền, hình ảnh, đường link và các chứng cứ liên quan; đồng thời trình báo ngay cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định. Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, thường xuyên cập nhật thông tin cảnh báo về phương thức, thủ đoạn của tội phạm; đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở người thân, nhất là người cao tuổi, trẻ em và những người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, nhằm nâng cao “sức đề kháng” trước tội phạm lừa đảo trên không gian mạng. Công tác phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này cần sự vào cuộc thường xuyên, đồng bộ của lực lượng Công an, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân.
BT
