Với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật nhất là thời đại 4.0 cho phép thế giới kết nối ngày càng sâu rộng hơn, với bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu thông qua thiết bị kết nối internet đều có thể đăng tải, chia sẻ, bày tỏ quan điểm, chính kiến, thông tin tới mọi người; qua đó giúp mọi người được kết nối lại gần nhau hơn, các nền văn hóa, các quốc gia được gắn kết với nhau hơn; tuy nhiên với đặc điểm của mình không gian mạng là một kho dữ liệu thông tin khổng lồ, nơi mà mọi thông tin được đăng tải, lưu hành mang tính chất đa chiều và mọi người ở mọi lứa tuổi đều có khả năng tiếp cận, khai thác, sử dụng.

Tuy là không gian ảo, song trên không gian này phản ánh thực tại đời sống, (có xấu, có tốt, có lừa đảo, có bạo lực, có cả những điều nhân văn nhất, những kiến thức sâu sắc nhất….) những điều này có tác động, ảnh hưởng đến hành vi của mỗi cá nhân và tập thể trong thực tại đời sống, nếu chúng ta không có chính kiến, tiếp thu thông tin không có sự chọn lọc thì sẽ có những sai lầm, chệch hướng, không bao giờ có thể làm lại được. Trên thế giới chúng ta từng chứng kiến cả một chế độ sụp đổ; ở trong nước chúng ta cũng từng thấy hàng ngàn người nghe theo thông tin xấu trên mạng tham gia biểu tình, gây rối trật tự công cộng; hàng ngàn bài viết, hàng trăm ngàn lượt chia sẻ những thông tin thiếu khách quan, suy diễn, gây phản cảm, ảnh hưởng đến ANTT. Có thể nói các thế lực thù địch đã coi không gian mạng là mảnh đất màu mỡ là điều kiện tốt nhất để thực hiện các hoạt động chống phá; các đối tượng khiếu kiện, bất mãn đăng tin để nhận sự ủng hộ, giúp đỡ của kẻ xấu…

Để thực hiện được mưu đồ của mình các thế lực thù địch và kẻ xấu thường khai thác lợi dụng những điểm sau đây để kích động, hướng lái dư luận theo chủ đích của mình, đó là:

(1) Bịa đặt ra thông tin, đưa ra thông tin hoàn toàn không có thật để đạt được mục đích của mình:

Ví dụ: Các thông tin về cái gọi là “Ngày tận thế vào các năm 2000, 2012”; các thông tin mà các thế lực phản động nói là “Lãnh đạo Việt Nam ký hiệp ước Thành Đô năm 1989, bán nước, sát nhập vào Trung Quốc làm một tỉnh của Trung Quốc vào năm 2020”, thông tin cho rằng “ăn trứng gà luộc có thể phòng chống được dịch bệnh Covid – 19″… đã có nhiều người tin vào các luận điệu nêu trên tuy nhiên đến nay ta có thể khẳng định các điều này có thể thấy là hoàn toàn sai trái.

(2) Đưa thông tin chỉ có một phần sự thật, để che giấu đi bản chất của sự việc.

Ví dụ: Các thế lực thù địch đưa thông tin về hoạt động xâm phạm chủ quyền biển đảo của Việt Nam là “Đảng, nhà nước Việt Nam không làm gì, để mặc cho Trung Quốc hoành hành chiếm biển, chiếm đảo” mà không hề đưa, phân tích đặc điểm tình hình và các biện pháp giải quyết của Đảng, Nhà nước ta, trên thực tế theo nhiều tờ báo uy tín quốc tế Việt Nam là một trong những bên tranh chấp quyết liệt nhất trong đấu tranh với các yêu sách phi lý của Trung Quốc tại biển đông. Tuy nhiên không ít người đã tin theo các luận điệu này, bị nhóm “NO U” lôi kéo lợi dụng lòng yêu nước, lợi dụng sự nhiệt tình của mình tham gia các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước, cản trở biện pháp đấu tranh đúng đắn của Đảng, Nhà nước…

(3) Dựa trên những sự kiện có thật, nhưng đăng tin xuyên tạc ý nghĩa của sự việc.

Điển hình: Hiện nay xuất hiện các nhóm, đăng tin, bình luận theo hướng xét lại lịch sử, phủ nhận công lao, xương máu của biết bao thế hệ cha ông, như: “Cho rằng sự thành công của Cách mạng tháng 8/1945 là một cú ăn may” nhưng thực tế để có được thành công Đảng ta đã có sự chuẩn bị rất kỹ cho Tổng khởi nghĩa, từ năm 1940 ta đã có một số cuộc tập dượt cho khởi nghĩa, điển hình là khởi nghĩa Bắc Sơn năm 1940, chính vì thế khi thời cơ đến chỉ trong vòng hơn một tháng ta đã giành được hoàn toàn chính quyền cách mạng. Rất nhiều quốc gia ở Đông Nam Á, Châu Phi, Nam Á, Tây Nam Á đều có cơ hội tương tự nhưng họ tại sao không thể giành được chính quyền như ta?, chỉ đến khi Chủ nghĩa thực dân trên toàn thế giới cáo chung sau thất bại tại Điện Biên Phủ thì các quốc gia đó mới được trao trả độc lập, song nền độc lập ấy không vẹn toàn, để lại sự chia cắt sắc tộc, tôn giáo, lãnh thổ dẫn tới những cuộc xung đột liên miên ở một số quốc gia cho đến ngày nay.

(4) Dựa trên thông tin có thật, song bình luận hoặc chia sẻ kèm bình luận với thái độ tiêu cực mang tích chất kích động, cực đoan, kích động dư luận nhất là đối với thông tin liên quan đến việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ở một số nơi còn bất cập sau đó quy chụp, kích động chống phá chính quyền:

Ví dụ: Các thông tin liên quan việc ban hành Luật khu hành chính, kinh tế đặc biệt còn gọi là Đặc khu phục vụ thúc đẩy kinh tế, xã hội ở các nước như Ấn độ, Trung Quốc và hơn 70 quốc gia trên thế giới đều ban hành Luật tương tự và có tác động rất tích cực đến sự phát triển kinh tế – xã hội của quốc gia. Song dưới các bình luận thiếu tích cực, kích động dư luận đã khiến hàng ngàn người xuống đường biểu tình, một số đã lợi dụng thực hiện các hành vi bạo lực, chống phá đặc biệt là ở Bình Thuận diễn ra vào tháng 6 năm 2018 gây thiệt hại nặng nề.

Các vụ việc trên có đặc điểm là nội dung mà các đối tượng đưa lên các trang mạng xã hội thường tập trung vào các nội dung được dư luận xã hội quan tâm, kèm theo là cách giật tít mang tính chất giật gân, sử dụng các từ ngữ có xu hướng phổ biến trong từng thời điểm cụ thể, các bình luận mang tính chất kích động nên có sức lan tỏa nhanh, thu hút lượng lớn sự quan tâm của mọi người.

Bên cạnh đó, còn một số bộ phận đăng tải thông tin sai sự thật, những thông tin chưa được kiểm duyệt và xác minh tính chân thực như: “Những người có nhóm máu O sẽ không bị nhiễm Covid-19 miễn kháng với bệnh”; “Ăn trứng gà có thể phòng chống được Covid-19”; “Chính quyền cướp đất, đàn áp người dân tại Đồng Tâm”,…Các hành vi trên trước hết là hành vi vi phạm pháp luật và được quy định tại khoản d, điều 8, luật An ninh mạng “Thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác”. Việc xử phạt hành chính đối với các hành vi trên được quy định cụ thể tại điểm a, khoản 1, điều 101, nghị định 15/2020/NĐ-CP, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử; mức phạt 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Đồng thời, những hành vi đăng tải thông tin vu khống cá nhân, tổ chức được quy định tại Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi 2017), cụ thể: Tại điểm a, khoản 1, điều 156 bộ luật hình sự 2015 quy định hành vi “Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác” thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng; phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.

Trên địa bàn huyện Thuận Châu trong năm 2020, Công an huyện đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính đối với 01 trường hợp có tên Facebook “Trung kaka”, tên thật là Hà Văn Chung, sinh năm 2003, trú tại bản Ít Cang – xã Chiềng Bôm về hành vi đăng tải thông tin sai sự thật quy định tại điểm a, khoản 3, điều 64, Nghị định 174/NĐ-CP. Trước đó Hà Văn Chung đã có hành vi sử dụng điện thoại cá nhân đăng tải bài viết có nội dung “Hôm nay tin hót nhất tại bản Mường Luôn đã chết 04 người vì tội hôm qua cậu bé báo tin rằng mọi nhà phải ăn trứng nên 04 người này đã không ăn cho nên những người nào chưa ăn tối qua hôm nay phải ăn 2 quả nhé cho đỡ chết, những anh nào nhìn thấy bài viết này hãy chia sẻ giúp mình nhé”. Ngày 13/2/2020 Đội An ninh đã tham mưu cho Công an huyện ra quyết định xử phạt VPHC số tiền 6.250.000 đồng.

Đặc biệt hiện nay khi phát hiện một người có biểu hiện tiêu cực, thường xuyên có các bình luận, bài viết suy diễn, không khách quan các đối tượng hoạt động chống phá từ nước ngoài sẽ liên hệ, ủng hộ, tung hô biến người viết, đưa tin trở thành “Ngôi sao, Người hùng” trên không gian mạng, thậm chí hỗ trợ tài chính để lôi kéo tham gia hoạt động.

Để nhận diện các hành vi trên đòi hỏi mỗi người chúng ta khi xem xét các thông tin trên mạng cần cập nhập từ nhiều nguồn trong đó ưu tiên lựa chọn các kênh truyền thông chính thống, tránh việc chạy theo trào lưu chia sẻ, bình luận trên không gian mạng, mà không chú ý đến hậu quả. Do đó đòi hỏi mọi người phải hết sức quan tâm, chú trọng việc cập nhập thông tin, coi không gian mạng cũng như đời sống thường ngày, không coi đó là nơi thích làm gì thì làm sẽ dẫn đến những hậu quả rất nghiêm trọng.

Bên cạnh đó mỗi người chúng ta cần quan tâm, tuyên truyền, chia sẻ những thông tin chính thống cho bạn bè, người thân, để mỗi người chúng ta không bị nhiễu loạn bởi những thông tin, xấu, độc của các thế lực thù địch, kẻ xấu; rồi những thông tin đó có thể làm hại chúng ta lúc nào không hay.

CAT