Sơn La là một tỉnh miền núi, biên giới, nằm ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, có diện tích tự nhiên là 14,174 Km2 với hơn 274 Km đường biên giới tiếp giáp với 02 tỉnh Hủa Phăn và Luông Pha Băng – nước CHDCND Lào; gồm 12 huyện, thành phố; 204 xã, phường, thị trấn, dân số trên 1,2 triệu người, gồm 12 dân tộc cùng sinh sống. Trong những năm qua Đảng, Nhà nước và tỉnh Sơn La luôn quan tâm, chú trọng, đề ra nhiều chủ trương, biện pháp và triển khai thực hiện có hiệu quả các chính sách dân tộc trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trọng tâm là đầu tư, triển khai các chương trình, dự án xóa đói, giảm nghèo bền vững, xây dựng hệ thống điện, đường, trường, trạm, các công trình nước sạch nông thôn…nhằm phục vụ các nhu cầu thiết yếu trong đời sống của đồng bào. Đến nay, về cơ bản đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh Sơn La đã được cải thiện và nâng lên rõ rệt, đồng bào tin tưởng và chấp hành tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, sống định canh, định cư, yên tâm lao động sản xuất, ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp và đặc điểm đồng bào dân tộc thiểu số chủ yếu sinh sống ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí của một bộ phận đồng bào còn hạn chế, nhiều phong tục, tập quán còn lạc hậu; một số hủ tục chậm được xóa bỏ; kinh tế chủ yếu là canh tác, sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi mang tính tự cung, tự cấp; chưa chú trọng việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, do vậy một bộ phận đồng bào dân tộc thiếu số còn thuộc diện đói nghèo, đời sống còn gặp nhiều khó khăn dẫn đến nảy sinh ý định di cư đi nơi khác để có cuộc sống tốt đẹp hơn. Bên cạnh đó các cá nhân, tổ chức phản động ở bên ngoài triệt để lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc, thông qua hình thức rỉ tai, truyên miệng, các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các đài phát thanh bằng tiếng dân tộc để tuyên truyền, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; tuyên truyền, lôi kéo một bộ phận đồng bào dân tộc Mông di cư, xuất cảnh trái phép sang Lào, Myanmar, Thái Lan…nhằm tập hợp lực lượng thành lập “Nhà nước ly khai, tự trị”.

Thực trạng di cư trên địa bàn tỉnh Sơn La chủ yếu xảy ra trong một bộ phận đồng bào dân tộc Mông với nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do đồng bào dân tộc sinh sống tại vùng núi cao, biên giới, có đời sống kinh tế khó khăn, nhận thức còn hạn chế, thiếu đất sản xuất nên di cư đi tìm vùng đất canh tác mới; một số trường hợp có người thân, gia đình đã di cư từ trước nay tác động, rủ đi ở cùng; một bộ phận nhân dân bị tuyên truyền, lôi kéo nên đã di cư đi nơi khác. Điển hình trên địa bàn tỉnh Sơn La đã xảy ra hiện tượng di cư ạt đi huyện Mường Nhé, Điện Biên giai đoạn 2010 – 2011; đi các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2016 – 2018…gây mất ANTT tại các vùng di cư đến, gây khó khăn cho công tác quản lý và an sinh xã hội của Đảng, Nhà nước trong vùng dân tộc thiểu số.

Các đối tượng xấu triệt để lợi dụng các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các trang mạng xã hội, thông qua các ứng dụng trên điện thoại di động như Facebook, Zalo, Youtube để đăng tải, chia sẻ các bài viết có nội dung tuyên truyên, lôi kéo người dân tộc Mông di cư, xuât cảnh trái phép nhằm gây bất ốn về ANCT trên địa bàn.

Lợi dụng trình độ nhận thức còn hạn chế, điều kiện kinh tế khó khăn của một bộ phận đồng bào dân tộc Mông để tuyên truyền, khơi gợi về lịch sử, đất đai của người Mông; kích động tư tưởng dân tộc hẹp hòi, ly khai, tự trị; tuyên truyền xuyên tạc chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước rằng: Đảng, Nhà nước Việt Nam không quan tâm đến người dân tộc Mông, phân biệt đối xử người Mông, vu cáo Việt Nam đàn áp dân tộc Mông, vi phạm nhân quyền, từ đó tuyên truyền, lôi kéo người Mông di cư đi nơi khác, trong đó có di cư, xuất cảnh trái phép sang Lào, Myanmar…với các luận điệu tuyên truyền như: “Bên Lào, Myanmar đất rộng, người thưa, nhiều rừng, nhiều con thú để săn bắn…”, “Vua Mông” sắp về Lào để thành lập “Nhà nước Mông”; “Sắp có chiến tranh xảy ra”, nhằm kích động, dụ dỗ, người Mông đi sang Lào để có cuộc sống sung sướng…các luận điệu trên vừa gây sự tò mò, vừa gây tâm lý hoang mang, lo sợ dẫn đến thực trạng di cư, xuất cảnh trái phép.

Trước hết phải khẳng định di cư tự do là nguồn gốc của sự lạc hậu, đói nghèo và bệnh tật. Người dân tộc Mông có câu “giàu di cư thì nghèo, nghèo di cư thì chết” vẫn còn nguyên giá trị; việc các hộ di cư từ nơi khác đến sẽ không có đất ở, đất sản xuất dẫn tới tình trạng chặt phá rừng phòng hộ để làm nương rẫy, lấy gỗ để làm nhà, săn bắn thú rừng để lấy thịt; những hoạt động này đã vi phạm luật bảo vệ rừng, luật bảo vệ môi trường, luật bảo vệ động vật hoang dã, tác động ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, sinh thái, vi phạm pháp luật; một số trường hợp di cư do vì không có đất sản xuất nên đã xảy ra việc tranh chấp đất đai với các hộ dân sở tại gây mất an ninh trật tự tại địa bàn. Khi chuẩn bị di cư, đồng bào không yên tâm lao động, sản xuất, bán hết tài sản, tư liệu sản xuất, chỉ mang theo những đồ vật thiết yếu nên cuộc sổng gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn (thiếu đường, điện lưới, trạm y tế, trường học và nước sinh hoạt); phần lớn hiện nay cuộc sống của người dân di cư tự do dựa nhiều vào điều kiện tự nhiên, tự cung, tự cấp, khép kín và chậm phát triển; do điều kiện sinh sống khó khăn nên dễ nảy sinh bệnh tật, đói nghèo, con cháu không có điều kiện để đến trường. Dân di cư tự do dẫn đến một số nơi, nhất là khu vực biên giới “trống dân ”, “trắng bản ”, ảnh hưởng tiêu cực đến công tác bảo vệ an ninh biên giới và chủ quyền biên giới quốc gia. Những trường hợp di cư ra nước ngoài hoạt động vi phạm pháp luật nước sở tại gây phức tạp trong quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam với các nước mà công dân di cư đến.

Mỗi người dân trong xã hội, trong đó có dân tộc Mông cần hiểu rằng: Đời sống của chúng ta từng bước được đổi thay như ngày nay, từ hệ thống các cơ sở hạ tầng như: Điện, đường, trường, trạm các công trình nước sạch….đều là nhờ có sự quan tâm của Đảng, Nhà nước. Có thể khắng định, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước luôn được quán triệt và triển khai thực hiện nhất quán trong mọi thời kỳ, trong mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể, luôn được bổ sung, hoàn thiện đáp ứng yêu cầu thực tiễn và sự phát triển của đất nước, không dân tộc nào bị bỏ lại phía sau.

Vậy để cảnh giác với âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền, kích động dân di cư tự do của đối tượng xấu, góp phần phát triển kinh tế, xã hội, giữ gìn ANTT trên địa bàn tỉnh Sơn La, đồng bào dân tộc thiếu số cần: (1) Chấp hành tốt các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các quy định của chính quyền địa phương nơi cư trú; tập trung lao động, sản xuất ổn định cuộc sống; không di cư, xuất cảnh trái phép, không tham gia các hoạt động gây mất ốn định trên địa bàn; (2) Nêu cao tinh thần cảnh giác, thận trọng, tỉnh táo trước những thông tin xấu độc, sai sự thật, không nghe, không tin, không chia sẻ các thông tin liên quan đến hoạt động tuyên truyên, kích động, lôi kéo di cư tự do của đối tượng xấu; (3) Khi phát hiện các đối tượng xấu có hoạt động tuyên truyền, tác động, rủ rê, lôi kéo, kích động đồng bào Mông di cư tự do, xuất cảnh trái phép đi sang nước ngoài hoặc làm những việc sai trái vi phạm pháp luật thì phải khẩn trương báo cáo chính quyền địa phương và lực lượng Công an để kịp thời ngăn chặn, xử lý.

CAT